Şizofreni Nedir?

 

              Şizofreni İçe kapanma, gerçeklere kayıtsızlık ve şahsiyet

              ikileşmesi, zihin bölünmesi, İçe yönelik düşünce yapısının

              yerleşmesi  şeklinde beliren bir psikozdur. Şizofren kendine Özgü

              bir Dünya da yaşamakta, ilksel ve benmergezci (egosantrik) bir

              düşünce yapısına sahip bulunmaktadır. Kendi iç dünyasına yerleşmiş

              olan Şizofren Bir düşler aleminde yaşamaktadır. Bu hastalığa

              yakalanma yaşı genellikle 15-35 yaşları arasındadır. Vakaların

              büyük bir kısmında kalıtsal anıklık söz konusudur.

 

            ŞİZOFRENİ TANISI NASIL KONUR ?

 

              Şizofrenide görülen belirtiler başka psikiyatrik hastalıklarda da

              görülebilir.

              Hiçbir belirti tek başına tanı koydurucu değildir. Tanı psikiyatri

              uzmanı tarafından hastanın ruhsal muayenesi, hasta yakınları ile

              görüşme ve çoğu zaman hastanın klinik izlenmesi sonucu konur.

              Şizotipal kişilik bozukluğu, şizoaffektif bozukluk, bipolar

              duygulanım bozukluğu şizofreni ile sıklıkla karışan

              bozukluklardır. 

              Bazı bedensel hastalıkların seyri sırasında da benzer belirtiler

              görülebilir, bu nedenle ayırıcı tanıyı yapabilmek için fizik

              muayene ve kan tahlillerinin yapılması gerekir.

              Alkol ve madde bağımlılığı olan veya bazı ilaçları kullanan

              kişilerde de benzer belirtiler olabilir. Hastanın öyküsünün

              alınması sırasında buna dikkat edilmeli ve öyküde bu durumlardan

              bahsediliyorsa buna yönelik tetkiklerin yapılması gerekmektedir.

 

            ŞİZOFRENİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR

 

             

              Şizofreni hastaları dünyayı değişik algılar. Normalde çevrede

              varolan uyaranlar dışında olmayan sesler, hayaller, garip

              kokularla dış dünya karışık ve anlaşılmazdır.

              Bu ortamda hastalarda anksiyete artışı, heyecan ve korku sıktır.

              Bu duygular genelde normal olmayan davranışlar sergilerler.

              Şizofreninin ortaya çıkışı değişik şekillerde olabilir. Bazı

              hastalarda aniden ortaya çıkabileceği gibi çoğu hastada sinsice

              yavaş yavaş gelişir. Yavaş seyir gösteren şizofrenide başlangıçta

              dikkat toplama güçlüğü, toplumsal ilgiyi kaybetme, içine kapanma,

              kendine bakımda azalma, dini uğraşılarda artma veya kara sevdaya

              tutulma gibi belirgin olmayan  ve ilk bakışta şizofreniyi

              düşündürmeyen belirtiler görülebilir ve sıklıkla başka psikiyatrik

              hastalıklarla karıştırılır. Bu başlangıç belirtilerinin ardından

              birkaç ay veya yıl içinde de tüm belirtileri ile hastalık

              ortaya çıkar. Hastalar sıklıkla garip davranışlar ve konuşmalar

              sergilerler.Gerçekte olmayan sesler işitmeye ve hayaller görmeye

              başlarlar. Bazı hastalarda garip pozisyonlarda uzun süre durma,

              bazılarında hiç hareket etmeksizin uzun süre sessiz kalma veya

              aşırı hareketlilik görülebilir. Yavaş seyir gösteren şizofreninin

              yanında hızlı seyir gösteren şizofreni de olabilir. Bu hastalarda

              ise belirtilerin çoğu bir arada aniden ortaya çıkar.Bazı

              hastalarda belirtiler hafif seyrederken bazılarında şiddetli

              semptomlar olabilir ve bu durumda hastaları kontrol etmek

              güçleşebilir. Şizofrenide görülen belirtiler iki başlık altında

              toplanır: pozitif belirtiler ve negatif belirtiler. Her hastada bu

              belirtilerin tümü bir arada görülmez.

              Şizofreninin tipine göre belirti kümeleri de değişir. Örneğin

              paranoid şizofrenide şüphecilikle ilgili belirtiler baskındır.

              Paranoid şizofrenlerde sık görülen temalardan bazıları şunlardır: 

              kendisine kötülük yapmak isteyen kişiler veya güçler vardır,

              bununla ilgili sesler işitmektedir, bu nedenle evde perdeleri

              kapatıp oturmakta, yemek yerken zehirlenme riski olduğunu

              düşünerek yemeği kendi

              önünde hazırlatmakta veya kendi yaptığı yemeği yemektedir. Odasına

              dinleme cihazları yerleştirilmiştir, bu nedenle odasında temkinli

              konuşmaktadır, eşi kendisini aldatmaktadır,  v.b. Basit

              şizofrenide ise toplumsal çekilme, içine kapanma, sosyal

              aktivitelerde azalma, kendine bakımın düşmesi gibi belirtiler

              dışında fazla bulgu olmayabilir. Pozitif belirtilerde; şüphecilik,

              işitme varsanılar ve garip davranışlar sıktır.Hastalarda düşünce

              ve konuşmada kopukluk görülebilir. Konuşurken konudan konuya

              atlama, içerik olarak bir anlam ifade etmeyen sözcükleri birbiri

              ardına sıralama sonucu dinleyenler tarafından bir anlam ifade

              etmeyen sözcük salatası dediğimiz içeriği boş, anlamsız ve

              karmaşık konuşma biçimi görülebilir. Bazen de hastalar kendileri

              kelime uydururlar, bu kelimeler kendilerince bir anlam ifade

              etmektedir.Aslında anlamsız gibi görülen konuşmaya dikkat edilirse

              çokta anlamsız olmadığı içeriğinin olduğu görülebilir. Bu konuşma

              biçimi kişinin çağrışımlarının hızlanması ile ilgilidir. Düşüncede

              bu hızlanmanın yanında duraklamalar da görülebilir.

              Hastalar konuşurken ani duraklamalar, bloklar genelde buna

              bağlıdır. Düşünceler genelde çocuksu ve büyüseldir. Hastalarda

              gerçekle bağlantısı olmayan inanışlar görülebilir. Bu hastalarda

              görülen bazı düşüncelere şu örnekler verilebilir; telefonları

              dinlemekte, insanlar kendisini takip etmekte, herkes düşüncelerini

              bilmektedir, kötülük yapmak isteyen kişiler vardır, hatta ev

              içindeki yakınları bile kötülüğünü istemekte ve kendisine zarar

              vermek için planlar yapmaktadır,televizyondan mesajlar almakta,

              herkes kendisine manalı manalı bakmaktadır, iç organları

              parçalanmış ve yok olmuştur, telepatik güçleri vardır, uzaylılar

              kendisi ile bağlantı kurmaktadır v.b.

              Gerçekle bağlantısı olmayan sesler işitilebilir. Bazen bu sesler

              bazı komutlar vermekte, alay etmekte veya kötü sözler

              söylemektedir. Yine gerçekte olmayan hayaller görülür.

              Garip şekiller, korkunç yaratıklar olabilir. Hastalar bu ses ve

              görüntülerin gerçekte olup olmadığını ayırt edemez. Çoğu zaman

              bunlardan rahatsız olurlar ve korkarlar. Bunları kendi

              beyinlerinin bir ürünü olarak kabul etmez ve genelde dışarıdan

              birileri tarafından yapıldığını düşünürler. Bazen bu seslere yanıt

              verir, konuşmaya başlarlar veya görüntüleri takip

              ederler.Hastaların bu hareketleri dışarıdan gözlendiğinde kendi

              kendine konuşuyormuş veya sabit bir noktaya bakıyormuş gibi gelir.

 

              Negatif belirtilerde; toplumsal çekilme, içine kapanma, ilgi ve

              istek azlığı,kendine bakımda azalma, konuşma ve hareketlerde

              azalma gibi belirtiler görülür.

 

              Duygulanımda azalma görülür. Hastaların jest ve mimiklerinin

              azaldığı görülür.Olaylara uygun tepkiler veremezler. Çoğu zaman

              yüzlerine maske giymiş gibi tepkisiz bir görünüm sergilerler.

              Bazen de uygunsuz tepkiler verdikleri görülür, ağlanacak

              yerde güler veya gülünecek yerde ağlayabilirler. Genelde

              hareketler azalmıştır.

              Harekete başlama güçlüğü görülür. İleri evrelerde hareketsiz uzun

              süre durdukları görülebilir. Bu hareketsizliğin nedeni sıklıkla

              ileri derecede kararsız kalmakla ilgilidir. Bazen bu uzun süreli

              hareketsizliğin ardından ani beklenmeyen bir hareketlilik

              olabilir, hasta yaydan fırlamış ok gibi eyleme geçebilir. 

Hastalar

              toplumsal olaylara ilgi ve isteklerini genelde kaybederler.

              Toplumsal çekilme, okul ve işe devam edememe, arkadaşlardan

              uzaklaşma, yalnız kalmayı tercih etme sık görülür. Dikkat toplama

              güçlüğü vardır, hastalar bir konuya odaklanamazlar.

 

              Şizofreni hastalarında saldırganlık sık görülen belirti değildir.

              Ancak şizofreni belirtileri ortaya çıkmadan önce saldırgan

              kişiliği olanlarda hastalık ortaya çıktıktan sonra saldırganlık

              görülebilmektedir. Bunun dışındaki hastalar genelde içine

              kapanıktır. Şüpheciliği olan hastalar ilaç kullanmıyorlarsa

              saldırgan olabilirler. Genelde aile içinde veya arkadaş ortamında

              saldırgan davranışlar gösterirler. Yine alkol ve madde bağımlılığı

              olan şizofrenlerde saldırganlık görülebilir.  Şizofrenide intihar

              riski normal topluma göre fazladır. Hastaların %10’unda intihar

              girişimi görülebilmektedir. Hangi hastanın intihar edeceğini

              önceden kestirmek genelde güçtür.